گواهینامهها و استانداردهای مهم در صنعت فولاد ساختمانی مشخص میکنند که یک محصول باید چه ویژگیها و الزامات فنی داشته باشد؛ همچنین کیفیت اصلی محصول و فرآیند تولید آن را میتوان مشاهده کرد. داشتن گواهینامه ISO برای تضمین کیفیت فولاد کافی نیست و باید موارد دیگری همچون گرید محصول، شماره ذوب، ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و برخی نکات دیگر مورد بررسی قرار گیرد. در ادامه به این سوال که استاندارد و گواهینامه در صنعت فولاد ساختمانی چه تفاوتی دارند؟ پاسخ خواهیم داد و بسیاری از موارد مهم دیگر را بررسی خواهیم کرد. در گروه صنعتی بزرگمهر، قبل از تهیه فولاد جهت تولید انواع سازههای فلزی مانند انواع سایبان تمامی این موارد توسط افراد متخصص بررسی شده و بهترین متریال تهیه میگردد.
استاندارد و گواهینامه در صنعت فولاد ساختمانی چه تفاوتی دارند؟
در واقع استاندارد فولاد ساختمانی مجموعهای از الزامات فنی و معیارهای قابل اندازهگیری است که مشخص میکند یک محصول برای کاربرد مورد نظر باید چه ویژگیهایی داشته باشد. برای مثال، اگر قصد اجرای یک محصول مانند آلاچیق را دارید، استاندارد مشخص میکند که ضخامت و مقاومت پایههای فولادی باید چقدر باشد. اما گواهینامه کیفیت، سندی است که نتایج ارزیابی، آزمون، بازرسی یا تایید انطباق یک محصول یا سیستم را مستند میکند.
استاندارد فولاد ساختمانی چیست؟
همانطور که اشاره شد استاندارد فولاد ساختمانی گروهی از الزامات فنی و معیارهای قابل اندازهگیری است که مشخص میکند یک محصول فولادی برای کاربرد مورد نظر باید چه ویژگیهایی داشته باشد. این الزامات میتوانند شامل مواردی همچون، ترکیب شیمیایی و حدود مجاز عناصر آلیاژی، مقاومت تسلیم، مقاومت کششی و درصد ازدیاد طول، ابعاد، وزن، تلرانسهای مجاز و شکل هندسی محصول، روشهای نمونهبرداری، آزمون، بازرسی و الزامات مربوط به قابلیت جوشکاری، چقرمگی یا سایر ویژگیهای مورد نیاز پروژه (مانند استحکام مورد نیاز در ساخت یک درب حیاط ) باشد.
گواهینامه کیفیت فولاد چیست؟
گواهینامه نیز یک سند معتبر است که نتیجه ارزیابی، آزمون، بازرسی یا تایید انطباق یک محصول یا سیستم را مستند میکند. لازم است به این نکته اشاره کنیم که در صنعت فولاد، گواهینامه میتواند دارای دو مفهوم باشد که عبارتاند از: گواهینامه محصول و گواهینامه سیستم مدیریتی. گواهینامه محصول مانند گزارش آزمون و گواهی بازرسی کارخانه است که مشخصات یک محموله فولاد را ثبت میکند. اما گواهینامه سیستم مدیریتی مانند ISO 9001 نشاندهنده ارزیابی سیستم مدیریت کیفیت سازمان در تولید محصولاتی نظیر انواع نرده فلزی براساس الزامات استاندارد است.
تفاوت استاندارد محصول با ISO 9001
در واقع ISO 9001 یک چارچوب عمومی برای مدیریت کیفیت سازمانها میباشد و به صنایع خاصی محدود نمیشود. اما استاندارد محصول مستقیماً به ویژگیهای فنی محصول مربوط میشود تا اطمینان حاصل شود که به عنوان مثال، ورقها و پروفیلهای به کار رفته در یک سقف متحرک فلزی دقیقاً با شرایط اقلیمی و بار وارده سازگار هستند.
هدف: در استاندارد محصول تعیین الزامات فنی خود محصول است، اما در ایزو 9001 تعیین الزامات سیستم مدیریت کیفیت است.
تمرکز: استاندارد روی خواص شیمیایی، مکانیکی، ابعاد و آزمونهای محصول تمرکز دارد، اما ایزو روی فرآیندها، کنترل مستندات و رضایت مشتری.
نتیجه: استاندارد تعیین میکند محصول چه مشخصاتی باید داشته باشد، اما ایزو ارزیابی میکند سازمان چگونه کیفیت را مدیریت میکند.
چرا استاندارد و مستندات کیفیت در سازه فولادی اهمیت دارند؟
استراکچر اکثر سازههای ساختمانی از فولاد بوده، بنابراین سطح ایمنی و میزان تحمل آنها بسیار مهم میباشد. وجود مدارک قابل بررسی به مهندسین و پیمانکاران کمک میکند تا بتوانند گرید و خواص مکانیکی مصالح را با مشخصات طراحی تطبیق دهند. همچنین کنترل کیفیت ساخت، برشکاری، سوراخکاری و جوشکاری در سازههای حساسی مانند پله گرد فلزی (پله پیچ) را نیز میتوان به صورت مستند داشت. علاوه بر این، چنانچه مغایرتی مشاهده شود میتوان سوابق آزمون را بررسی کرد.
مهمترین استانداردهای فولاد ساختمانی در ایران
استاندارد ISIRI 11609 یکی از مراجع مهم برای فولادهای ساختمانی میباشد که تحت عنوان فولادهای ساختمانی-صفحات، محصولات تخت عریض، شمشها، مقاطع و پروفیلها تدوین شده و الزامات مربوط به این گروه از محصولات را پوشش میدهد. این موضوع حتی در ساخت المانهای حفاظتی مثل حفاظ فلزی برای روی دیوار و حفاظ پنجره نیز برای تضمین امنیت اهمیت بالایی دارد. البته برای محصولات مشخص، استانداردهای ملی اختصاصی دیگری نیز وجود دارد.
استاندارد ملی ایران برای فولادهای ساختمانی
این استانداردها با توجه به نوع محصول، مشخصات فنی پروژه و الزامات مقررات ساختمانی تعیین میشوند. به عنوان مثال، استانداردی که برای ساخت یک سوله سبک یا سازه صنعتی به کار میرود، با استانداردهای کارگاهی متفاوت است. شماره استاندارد ملی به تنهایی کفایت نمیکند و باید عنوان دقیق استاندارد، دامنه کاربرد، ویرایش معتبر و الزامات مربوط به همان محصول بررسی شود.
استانداردهای بینالمللی مهم فولاد ساختمانی
استانداردهای بینالمللی مختلفی وجود دارند که برای تعیین مشخصات فولاد، خواص مکانیکی و شیمیایی و الزامات تحویل محصول استفاده میشوند. در بین آنها ASTM و EN از مهمترین نظامهای استاندارد هستند. در سازههای بسیاری مانند خانههای پیش ساخته (کانکس)، انتخاب فولاد مطابق با استاندارد و کنترل خواص مکانیکی آن اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا کیفیت اسکلت فولادی مستقیماً بر دوام و عملکرد سازه تاثیر میگذارد.
مهمترین گواهینامههای کیفیت در صنعت فولاد
این گواهینامهها شامل مواردی همچون ISO 9001 (مدیریت کیفیت)، ISO 14001 (زیست محیطی)، ISO 45001 (ایمنی و بهداشت) و ISO 3834 (کیفیت فرآیند جوشکاری) میشود. اهمیت کنترل کیفیت فولاد فقط به پروژههای بزرگ ساختمانی محدود نمیشود؛ بلکه در محصولاتی همچون درب فلزی پارکینگ نیز کیفیت ورق، پروفیل، اتصالات و استاندارد جوشکاری (ISO 3834) بر طول عمر محصول اثر مستقیمی دارند.
گواهیهای کنترل کیفیت فولاد هنگام خرید چیست؟
برخی از مهمترین مدارک شامل MTC یا گواهی آزمون کارخانه و گواهی بازرسی مطابق EN 10204 میباشد. در این مدارک اطلاعاتی همچون گرید فولاد، شماره ذوب و نتایج آزمونها ارائه میشود که خیال خریدار را برای استفاده از این متریال در برشکاریهای دقیق و ظریف، مانند دربهای برش لیزری، کاملاً راحت میکند.
چگونه استاندارد و کیفیت فولاد ساختمانی را بررسی کنیم؟
در ابتدا باید استاندارد و گرید محصول با مشخصات فنی پروژه بررسی شود. سپس اطلاعات روی محصول با گواهی کیفیت کارخانه و نتایج آزمونهای شیمیایی و مکانیکی مقایسه میگردد. علاوه بر این موارد، باید ابعاد، ضخامت، وزن و وضعیت ظاهری محصول کنترل شود؛ چرا که در ساخت المانهای فضای باز مانند باربیکیو و مبلمان شهری فلزی، همین جزئیات ظاهری و ابعادی تاثیر بسزایی در کیفیت نهایی دارند.
چگونه استاندارد مناسب پروژه را انتخاب کنیم؟
انتخاب این استانداردها بر اساس نوع سازه، کاربرد محصول و الزامات فنی پروژه انجام میشود. ابتدا مشخصات طراحی و نوع فولاد مورد نیاز تعیین شده و سپس استاندارد مناسب انتخاب میگردد. مثلاً استاندارد لازم برای یک چهارچوب فلزی در و پنجره با استراکچر اصلی یک برج متفاوت خواهد بود.
اشتباهات رایج هنگام خرید فولاد ساختمانی
اشتباهات هنگام خرید، مشکلات بسیاری را در ادامه کار ایجاد میکنند. یکی از رایجترین اشتباهات، انتخاب محصول صرفاً بر اساس قیمت است. ارزان بودن فولاد به معنای خرید مناسب نیست؛ مخصوصاً اگر بخواهید سازهای معلق و حساس مانند سایبان ماشین بسازید که ایمنی در آن حرف اول را میزند. بررسی نکردن گرید دقیق فولاد توسط خریداران، از دیگر مشکلات شایع است.
کلام پایانی
انتخاب فولاد ساختمانی استاندارد، فقط به مقایسه قیمت و برند تولیدکننده محدود نمیشود. بررسی استاندارد، دریافت گواهی کیفیت و تطبیق شماره ذوب با مدارک، از مهمترین اقداماتی هستند که ایمنی پروژه را تضمین میکنند. با اعتماد به مجموعههای معتبر و با تجربهای چون گروه صنعتی بزرگمهر، میتوانید از رعایت تمامی این اصول و استانداردها در تولیدات فلزی اطمینان کامل حاصل نمایید.
